Căn bệnh dị ứng mỹ phẩm cũng có mùa? Nhưng không hẳn do thời tiết giao mùa như những căn bệnh viêm nhiễm khác. “Mùa dị ứng mỹ phẩm” thường trùng với mùa Tết, sau tháng Giêng “ăn chơi” và mùa cưới. Nằm điều trị tại Viện Da liễu, Phượng – 29 tuổi, nhà ở phố Minh Khai – Hà Nội kể, vốn dĩ cô vẫn thường ra đường bằng khuôn mặt mộc của mình. Có bà chị gái ở tận Bỉ, trong một lần về Việt Nam đã tặng cô hộp phấn xịn. Phượng cứ thi thoảng lôi ra ngắm, mà chưa một lần cô dùng đến. Cuối năm, nhân có đám cưới người bạn cùng lớp đại học ngày trước, Phượng đưa hộp phấn ra dùng.
Phượng cho biết, chỉ chưa đầy một tiếng sau mặt cô bỗng nóng ran, ngứa ngáy như bị... ghẻ. Cô vội vào vàng nhà tắm rửa sạch phấn, nhưng sau đấy khuôn mặt Phượng vẫn... đỏ ửng và “béo” lên một cách trông thấy. Mấy ngày liền phải sống chung với mẩn ngứa, khuôn mặt sưng tấy, Phượng mới ngộ ra một điều, cô đã dùng một loại mỹ phẩm rất đắt tiền, nhưng đã quá thời gian sử dụng. Dẫu tìm ra nguyên nhân của căn bệnh, nhưng lần làm đẹp... không đẹp này cứ mãi ám ảnh cô. “Có lẽ từ giờ em chừa... son phấn!” – Phượng nói.
Từ đầu năm 2007 đến nay, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thành – Trưởng khoa Khám bệnh – Viện Da liễu Quốc gia đã tiếp hai phụ nữ luống tuổi tìm đến trong tình trạng mặt mày sưng húp, do dị ứng từ sử dụng kem dưỡng da Trung Quốc hiệu QL – Ban Gan Jing. Một phụ nữ đến từ Lạng Sơn thuật lại cho bác sĩ Thành biết, một lần đi chợ vùng biên thấy rẻ (có 10.000 đồng /lọ 20 g) liền mua về để dưỡng da.
Chị đưa ra cho bác sĩ xem hai lọ kem dưỡng da có màu trắng và màu vàng, nhãn hiệu: QL – Ban Gang Jing, mà công dụng cũng như hướng dẫn sử dụng toàn bằng... chữ Tàu. Không đọc được, nhưng chị đã thoa kem lên mặt theo hướng dẫn của người bán hàng. Trắng đẹp đâu chả thấy, chỉ thấy ngứa ngáy đến khó chịu, rồi nổi mẩn đỏ. Một phụ nữ khác quê Bắc Giang, được cô con gái trong chuyến lên chợ cửa khẩu Tân Thanh mang về tặng mẹ hai lọ kem dưỡng da hiệu QL – Ban Gan Jing này, ngay sau đó cũng bị dính ngứa, gãi đến độ loét cả da.
Chúng tôi gặp một phụ nữ hai tay sưng đỏ, nhiều chỗ mang những bọng nước. Chị nhăn nhó đến khổ sở, kêu đau. Tưởng bị phỏng, nhưng chị cho biết đó là do tiếp cận với thuốc nhuộm tóc. Chị giới thiệu với bác sĩ tên Trang, là thợ làm tóc khu Kim Liên. Đây là lần thứ hai chị bị dị ứng do thuốc nhuộm tóc khi làm tóc cho khách hàng. Chị không nhớ nổi tên thuốc, chỉ tả với bác sĩ là thuốc “ép”, nó có màu tím.
Bác sĩ Nguyễn Thành cho biết, nam giới cũng không ít trường hợp phải nằm lại viện điều trị do bị dị ứng bởi thuốc nhuộm tóc. Những chàng trai có mái tóc đỏ, nâu, vàng điệu đà, nhưng có anh chàng đến viện khám trong tình trạng đầu đã bị... chảy nước (huyết tương). “Một năm chúng tôi đón vài chục ca bị dị ứng do dùng thuốc nhuộm tóc” – Bác sĩ Thành nói. Triệu chứng bị dị ứng do thuốc nhuộm tóc cũng hao hao giống với dị ứng các loại mỹ phẩm khác. Biểu hiện vừa phải, thường thì ngứa hoặc khó chịu da đầu sau khi nhuộm. Còn những biểu hiện nghiêm trọng hơn là mẩn đỏ, có khi sưng ở trán, tai, cổ và mí mắt. Một số thì da đầu bị khô, bong vảy.
Đề cập việc gần đây có thông tin về son môi Sudan Trung Quốc độc hại, có thể gây ung thư, bác sĩ Thành cho biết, theo sự hiểu biết của ông, Sudan là chất nhuộm màu công nghiệp dùng để nhuộm đỏ trong thực phẩm và các chất tổng hợp khác. Để xác định một loại mỹ phẩm nào có chứa chất Sudan bằng cảm quan rất khó, mà phải từ kết quả xét nghiệm. Sudan có thể tồn tại trong phấn má hồng, màu mắt, phấn nền.
“Mỹ phẩm càng rẻ tiền, màu sắc càng bắt mắt, thì nguy cơ chứa các chất độc hại càng cao. Thường rất ít các bệnh nhân bị dị ứng do son môi, mỗi năm chỉ có ba đến bốn trường hợp” - ông nói. Bởi, son môi khi mua ở các cửa hiệu thường được các chuyên gia mỹ phẩm tư vấn, nếu thấy sử dụng không hợp là người mua thôi luôn. Cũng đã có bệnh nhân do xăm môi, bị nhiễm độc chất màu đã khiến môi bị phù nề, ngứa, phải vào viện điều trị dài ngày mới khỏi.
Nhiều bệnh nhân từng sử dụng các loại mỹ phẩm giá rẻ, được quảng cáo rất kêu như: công dụng hữu hiệu, làm trắng da sau hai tuần... Số “thuốc bôi da” này thường có chứa corticoid – một chất gây kích ứng da rất mạnh. Thực tế, khi sử dụng những sản phẩm này, đúng là kem sẽ có tác dụng ngay, khiến mụn trứng cá mất dần hoặc mất ngay, da mặt có vẻ đẹp lên. Đáng tiếc là chỉ sau một thời gian dùng loại mỹ phẩm này liên tục, mụn trứng cá lại xuất hiện trở lại, thậm chí nhiều hơn trước, hoặc da bị kích ứng mạnh do corticoid gây ra phản ứng phụ.
Bác sĩ Thành nhấn mạnh, mỹ phẩm có chứa corticoid rất nguy hiểm, vì các sản phẩm làm đẹp được sử dụng hàng ngày. Nếu sử dụng loại mỹ phẩm có chứa chất này trong thời gian dài sẽ gân giãn mạch và bệnh trứng cá đỏ, khiến khuôn mặt lúc nào cũng đỏ bừng, thậm chí có thể gây teo da, rạn da, viêm nang lông và gây biến đổi màu da tại chỗ rất khó chữa trị, làm cho da trở nên rất nhạy cảm, dị ứng với tất cả các loại mỹ phẩm.
Khoa Khám bệnh – Viện Da liễu Quốc gia mỗi năm trung bình tiếp nhận 70 đến 80 người bệnh đến khám và điều trị do dị ứng mỹ phẩm. Dồn dập và nhiều nhất là dịp ra Tết và vào mùa cưới, mà đa số là người ngoại tỉnh. Bác sĩ Thành lý giải: “Đơn giản, thường tết nhất,những ngày có cưới hỏi ở các vùng nông thôn, chị em mới có dịp đưa son phấn ra dùng. Bên cạnh sử dụng những loại mỹ phẩm rẻ tiền, không đảm bảo chất lượng, một số mỹ phẩm để lâu không đụng đến, đã hết thời hạn sử dụng lúc nào cũng không biết, họ vẫn dùng bừa, nên bị dị ứng”.
Và thường sau tết, bệnh nhân bị dị ứng mỹ phẩm tăng lên, là do số chị em trước tết đi làm đẹp cấp tốc tại các spa có tỷ lệ cao hơn ngày thường. Số chị em này do muốn có vẻ đẹp tức thời đã không tuân thủ đúng quy trình làm đẹp. Vả lại, người bệnh thường tìm đến viện khi đã bị dị ứng ở mức độ nặng. Đa số các bệnh nhân dị ứng mỹ phẩm điều trị ngoại trú. Lượng người đến khám chủ yếu bị dị ứng với mỹ phẩm trang điểm, sử dụng kem làm trắng da không rõ nguồn gốc. Nhưng thực tế bạn vẫn có nguy cơ nhiễm trùng hay dị ứng khi dùng mỹ phẩm của các hãng cao cấp, do mỹ phẩm đó không thích hợp với cơ địa của bạn, hoặc do người sử dụng thiếu hiểu biết về cách dùng mỹ phẩm sao cho an toàn.
Triệu chứng của dị ứng
Đau rát, ngứa theo từng đợt (thường mắc phải khi dùng mỹ phẩm trên khuôn mặt); mẩn ngứa từ ít rồi chuyển sang nhiều, thành những nốt ban đỏ, mụn nước (thường bị ở vùng mắt); da mặt bị sưng tấy (dị ứng thuốc nhuộm); trên da bị vết nám đen hoặc trắng; nổi mụn trứng cá; móng tay, móng chân bị viêm nhức, tróc, hoặc thay đổi màu (do thuốc sơn móng); tóc xơ cứng, giòn, gãy (do nhuộm và uốn tóc)...
Lời khuyên của bác sĩ da liễu
Chỉ sử dụng các loại mỹ phẩm chính hãng, có xuất xứ, còn hạn sử dụng. Không nên sử dụng các loại mỹ phẩm truyền miệng, tự pha chế, không có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, không nhãn hiệu, không có hướng dẫn bằng tiếng Việt, trôi nổi trên thị trường. Với các loại mỹ phẩm chính hãng cũng không nên quá lạm dụng. Bác sĩ Thành khuyên, dùng mỹ phẩm hãy thận trọng hơn, nhất là với những phụ nữ có cơ địa dị ứng.
Theo bác sĩ, những người có làn da nhạy cảm, hay bị dị ứng như bị bệnh Eczema, hen suyễn, mày đay, viêm mũi dị ứng, nhức nửa đầu... là đối tượng dễ bị dị ứng mỹ phẩm nhất. Ông dẫn chứng, có người dùng các mỹ phẩm tuy đã được nhà sản xuất ghi trên nhãn “Hypoallergenic”, nghĩa là rất ít gây dị ứng nhưng vẫn bị do có cơ địa dị ứng.
Tùy theo cơ địa của từng người, có thể thích hợp với mỹ phẩm này, nhưng lại dị ứng với mỹ phẩm khác. “Đừng nghĩ rằng, dùng một loại mỹ phẩm quen thuộc chưa hề bị dị ứng thì sẽ không bao giờ bị dị ứng khi dùng loại mỹ phẩm đó. Mà có những lúc cơ địa thay đổi, dùng loại mỹ phẩm đó bạn vẫn có thể bị dị ứng như thường. Có thể giải thích, dị ứng mỹ phẩm là do có sự thay đổi nào đó trong cơ thể của bạn” – lời bác sĩ Thành.
Trước khi thoa bất kỳ một loại mỹ phẩm nào lên da, bạn hãy thoa một lượng nhỏ lên vùng da trong cánh tay. Sau 24 giờ nếu vùng da đó thấy thích hợp (không thấy có phản ứng như: khó chịu, ngứa ngáy, rát buốt, sưng tấy, mẩn đỏ) bạn mới nên sử dụng cho việc thoa lên mặt. Nhưng để thận trọng hơn, những ngày đầu bạn nên thoa một vùng nhỏ trên khuôn mặt, sau đó mới thoa lan rộng, vì da ở mặt nhạy cảm hơn các vùng khác trong cơ thể.
Ngược lại, nếu da bị đỏ và ngứa thì bạn phải ngừng ngay (bởi phản ứng lần sau sẽ nặng hơn lần trước) và không nên sử dụng loại mỹ phẩm đó nữa. Để an toàn, bạn cần loại bỏ ngay những mỹ phẩm đã quá cũ, đã đổi màu hoặc có mùi lạ dù có thể mỹ phẩm đó chưa hết hạn sử dụng. Việc mỹ phẩm cũng cần sạch sẽ, như các dụng cụ: bông, phấn, chổi kẻ mi, mắt phải thường xuyên vệ sinh để vi khuẩn không phát triển gây nhiễm trùng làn da của bạn. Khi phát hiện bị dị ứng nên đến ngay bác sĩ chuyên khoa da liễu để khám, tư vấn và điều trị.
N.H - (Theo Mỹ Phẩm)
