Không phải "tiền nào của nấy"!
Chưa bao giờ, người tiêu dùng mỹ phẩm ở VN lại có vẻ "thượng đế" như bây giờ. Mỹ phẩm được bày bán khắp nơi, từ những sạp hàng trong chợ - nơi các bà các chị có thể tranh thủ tạt qua khi vừa mua con cá, cân thịt, cho đến những beauty salon, những shop mỹ phẩm cao cấp bán nhiều loại mỹ phẩm danh tiếng hay chỉ chuyên một cho một hãng...
Giá cả cũng có đủ loại, một thỏi son có thể có giá gần tiền triệu, cũng có thể chỉ 4.500, 5.000 đồng. Tuy có vẻ như các "thượng đế" có rất nhiều lựa chọn, "thích gì cũng chiều" như vậy, nhưng nhu cầu được mua hàng thật giá thật thì đến giờ vẫn là ước mơ không tưởng!
Câu "Trông mặt mà bắt hình dong" áp dụng vào thị trường mỹ phẩm bây giờ thì thật phiêu lưu. Cách đây khoảng một tuần, tôi và một người bạn có vào một shop mỹ phẩm trông khá "oách" trên đường Kim Liên (Hà Nội), là đại lý của nhiều hãng mỹ phẩm nổi tiếng. Bạn tôi hỏi mua một hộp phấn má của Chanel. Hộp trong hộp ngoài trông đều rất "xịn", chỉ có điều là không hề có một dòng nào về hạn sử dụng sản phẩm.
Hỏi cô bán hàng thì được trả lời: "Chúng em chỉ có phiếu ngày nhập lô hàng này thôi", nhưng tờ phiếu này tìm mãi cũng không ra. Bạn tôi lắc đầu: "Cửa hàng nào cũng nói vậy", đành mua hộp phấn. Nhưng vừa dùng một hôm đã thấy phấn bở ra, sợ không dám dùng nữa. Quay lại cửa hàng "bắt đền" thì cũng không có hoá đơn bán hàng. Vậy là "đành lòng vậy, cầm lòng vậy", coi như "ngu phí".
Ngay cả vào những đại lý của các hãng "quý tộc" như Chanel, Lancôme, Pierre Cardin... người mua cũng hiếm khi được "tiết lộ" date của các sản phẩm, sản phẩm hầu hết chỉ có tem nhập khẩu. Hàng mang nhãn những hãng này cũng được bày bán đầy tại các quầy tạp hoá nhỏ với giá rất "bèo".
Chị Hoa - chủ tiệm mỹ phẩm Hoa tại chợ Bến Thành (TP.HCM) - nói: "Có điểm chung nhất là hầu hết các mỹ phẩm giả đều có nguồn gốc sản xuất tại Trung Quốc. Trung Quốc có trình độ làm hàng nhái tinh vi và rất khó phát hiện. Thậm chí, trong nghề gần 25 năm rồi mà thời gian đầu khi thâu các loại hàng Trung Quốc, chính tôi cũng bị lừa. Nhất là hàng nhái của các hãng danh tiếng như Lancôme, Chanel..., giá chỉ bằng 15-20% hàng thật mà mẫu mã dường như không khác gì. Những loại mỹ phẩm giả tinh vi này, thậm chí dùng rồi vẫn chưa biết được là giả, mà phải sau một thời gian sử dụng mới lộ mặt".
Chị Hoa cho biết thêm, với mặt hàng là mỹ phẩm thì câu "tiền nào của nấy" cũng không còn thích hợp, bởi để tránh sự nghi ngờ của người mua, không ít người bán thiếu lương tâm đã đưa giá hàng giả cao xấp xỉ hàng thật và sẵn sàng bảo hành. Thế nhưng, nếu xảy ra sự cố khi dùng hàng giả, người mua khiếu nại thì hầu hết đều được giải thích là do "da của người mua mẫn cảm quá".
Chỉ quản lý về... quảng cáo?!
Theo một thanh tra viên của Sở Y tế TP.HCM, kinh doanh mỹ phẩm là loại hình kinh doanh không điều kiện, thực tế tất cả các công ty này hoàn toàn không cần đến nhân sự có chuyên môn về dược hoặc y học. Việc quản lý chất lượng mỹ phẩm của ta cũng còn rất "mông lung". Theo quy định, Cục Quản lý Dược là đơn vị chịu trách nhiệm, chỉ có Cục mới có quyền cấp giấy phép sản xuất hay nhập khẩu một mặt hàng mỹ phẩm. Giấy phép sẽ được cấp theo hồ sơ đăng ký chất lượng của doanh nghiệp...
Còn thực tế, Cục Quản lý Dược không yêu cầu doanh nghiệp nộp hồ sơ công bố chất lượng cho địa phương, cũng không phải báo cho địa phương hồ sơ công bố chất lượng sản phẩm nên cơ quan quản lý cấp địa phương như sở y tế các tỉnh thành có muốn cũng đành bó tay.
Có thể nói, những quy định trong ngành y tế đã cho thấy hệ thống quản lý của ta hiện còn khá nhiều bất cập. Theo những quy định này, quyền quản lý gần như duy nhất của ngành y tế đối với mặt hàng mỹ phẩm lại chỉ dừng ở mức cấp phép quảng cáo (?) chứ không hề được quản lý về mặt chất lượng hàng hóa.
Trong khi đó, để bảo vệ người tiêu dùng thì nhất thiết ngành y tế phải có chức năng tham gia vào hoạt động kiểm tra toàn bộ liên quan đến quá trình sản xuất (điều kiện sản xuất cũng trình độ chuyên môn cán bộ kỹ thuật của doanh nghiệp), phân phối sản phẩm (nguồn gốc hàng nhập như thế nào?); nói chung là tất cả những khâu liên quan đến chất lượng mỹ phẩm cũng như chế độ hậu kiểm của sản phẩm này.
Song, việc thực hiện toàn bộ chuỗi hoạt động này gần như đang bị buông lỏng. Một chuyên gia trong ngành y tế nhận định: Hệ thống quản lý chất lượng nhà nước của ta hiện được tổ chức xem ra rất chặt chẽ nhưng thực tế hoạt động lại kém hiệu quả vì bị chồng chéo. Để hoạt động này phát huy hiệu quả thì trước hết phải xây dựng các khung pháp lý chặt chẽ, đồng bộ. Ngoài ra, phải đầu tư đào tạo nguồn nhân lực quản lý cũng như dụng cụ kiểm tra, phân tích... mới có thể đáp ứng được nhu cầu thực tế.
Theo Linh Lan - A Trúc
